Lumbalna spinalna stenoza

Lumbalna kičma

Lumbalna spinalna stenoza je suženje slabinskog dela kičmenog kanala, najčešće usled degenerativne bolesti lumbalne kičme. U suženom kanalu dolazi do uklještenja nervnih korenova, što se manifestuje bolom u leđima i nogama, kao i odgovarajućom neurološkom simptomatologijom.

Stenoza lumbalnog dela kičmenog stuba može biti centralna, lateralna i foraminalna. Ipak, da bismo upoznali svaku pojedinačno, prvo moramo upoznati osnovnu anatomiju lumbalnog (slabinskog) dela kičmenog stuba.

Slabinska kičmaLumbalni deo kičmenog stuba je sastavljen iz pet pršljenovaod 1. do 5. lumbalnog (L1 do L5). Pršljenovi su naslagani jedan iznad drugog i međusobno povezani malim, parnim zglobovima. Između susednih pršljenskih tela nalaze se diskusiželatinozne pločice čija je uloga da, absorbujući mikrotraume kojima je kičmeni stub svakodnevno izložen, štite koštane strukture. Između pršljenskih tela i njihovih nastavaka (lamine) nalazi se pršljenski otvor.

Otvori, poređani jedan iznad drugog, grade kičmeni kanal, koji se pruža čitavom dužinom kičmenog stuba. U vratnom i grudnom delu kičmenog kanala smeštena je kičmena moždina, a u slabinskom (lumbalnom) su nervni korenovi, skupljeni u snop sličan konjskom repu (cauda equina). Razlikujemo centralniširi deo kičmenog kanalaspoljašnji (lateralni), između zadnje strane tela i međupršljenskog zgloba. Ovaj deo se označava kao lateralni recesus, a na njegovom kraju se nalazi međupršljenski otvor (foramen), kroz koji nervni koren napušta kičmeni kanal.

Slabinska kičma je najopterećenija, jer nosi najveću težinu tela. Zato su, posebno u donjem delu slabinske kičme, degenerativne promene najizraženije. Starenjem, diskusi gube vodu, smanjuje se njihova težina i slabi zaštitna uloga. Međupršljenski zglobovi trpe veće opterećenje, usled čega hipertrofiraju (uvećavaju se), a zglobna čaura zadebljava.

Istovremeno dolazi do reaktivnog zadebljavanja i kalcifikacije kičmenih veza (ligamenata). Degenerisani disk se pomera iz ležišta u međupršljnskom prostoru, što dovodi do delimičnog odlubljivanja periosta (pokosnice) na ivicama pršljenskih tela i nastanka osteofita (koštanih izraštaja).

Centralna lumbalna spinalna stenoza

Centralna lumbalna spinalna stenoza je suženje centralnog dela slabinskog kičmenog kanala, sa posledičnim uklještenjem nervnih korenova. Dominantni simptom je bol u nogama, praćen trnjenjem i sniženejm senzibiliteta. Moguća je manje ili više izražena slabost mišića, što otežava hodanje. Mogu se javiti i sfinkterijalne tegobe (poremećaj funkcije mokrenja i pražnjenja debelog creva, kao i smetnje potencije kod muškaraca).

Nastale degenerativne promene na slabinskoj kičmi (hipertrofija zglobova i zadebljanje zglobnih čahura, zadebljanje i kalcifikacija ligamenta, diskus hernija i osteofitoza) sužavaju kičmeni kanal i dovode do centralne stenoze i pritiska na snop nervnih korenova cauda equina. Stenoza, sužavanje kičmenog kanala, najčešća je u prostoru između četvrtog i petog (L4/L5) i trećeg i četvrtog pršljena (L3/L4). Stenoza može biti izazvana i spondilolistezom (pomeranjem pršljena), kao i drugim patološkim procesima kao što su spinalni tumori i infekcije.

Savremena dijagnostika podrazumeva primenu magnetne rezonance ili multislajsnog skenera. Neke druge metode, kao što je lumbana mijelografija, danas se retko koriste.

Lečenje

U blažim slučajevima stenoze lečenje je konzervativno, pri čemu se primenjuju lekovi (obični analgetici, NSAIL, anksiolitici i antidepresivi) i fizikalne procedure (fizikalna terapija).

U težim slučajevima, posebno kod prisustva mišićnih slabosti ili sfinkterijalnih smetnji, potrebno je operativno lečenje. Postoji više različitih hirurških tehnika, ali sve imaju isti cilj: otvaranje i proširivanje kičmenog kanala i oslobađanje uklještenih nervnih struktura.

 

Lateralna lumbalna spinalna stenoza

Osnovni znak lateralne lumbalne spinalne stenoze je bol koji ide niz nogu, praćen trnjenjem, mravinjanjem i sniženjem senzibiliteta. Bol nastaje usled pritiska na nervni koren u suženom lateralnom recesusu, a jedna od karakteristika ovakvog bola je njegova aktivacija nakon hodanja (claudicatio neurogenes). Pri hodu, naime, dolazi do prekomernih pokreta u degenerisanim međupršljnskim zglobovima i nadražja bliskih nervnih korenova, koji reaguju bolom. U izraženijim slučajevima moguća je slabost mišića zahvaćenog od strane pogođenog nervnog korena.

Lateralna lumbalna stenoza je, dakle, suženje lateralnog recesusa. Lateralni recesus je uski deo kičmenog kanala između zadnje strane pršljenskog tela i međupršljenskog zgloba, a normalno se odlikuje promerom iznad 3 mm. Inače, lateralna je najčešći vid spinalne stenoze. Nastaje kao posledica degeneracije i izletanja diskusa, hipertrofije međupršljenskih zglobova, osteofitoze ili spondilolisteze.

Savremena dijagnostika podrazumeva primenu magnetne rezonance ili multislajsnog skenera. Neke druge metode, kao što je lumbana mijelografija, danas se retko koriste.

Lečenje

U blažim slučajevima stenoze lečenje je konzervativno, pri čemu se primenjuju lekovi (obični analgeticiNSAILanksiolitici antidepresivi) i fizikalne procedure (fizikalna terapija).

Hirurško lečenje podrazumeva proširivanje lateralnog recesusa i oslobađenje uklještenog korena.

Foraminalna lumbalna stenoza

Osnovni simptom foraminalne stenoze je bol u nozi praćen praćen poremećajima senzibiliteta, a ponekad i mišićnom slabošću.

Foraminalna stenoza je suženje međupršljenskog otvora (foramena) usled degenerativnih promena na lumbalnoj (slabinskoj) kičmi – to mogu biti diskus hernija i hipertrofija (uvećenje) međupršljnskih zglobova. Usled suženja međupršljenskog otvora, dolazi do uklještenja nervnog korena koji kroz otvor izlazi iz kičmenog kanala. Posledica uklještenja je radikularni bol (bol u području koji oživčava uklješteni koren), praćen trnjenjem i sniženjem senzibiliteta, a moguća je i slabost mišića inervisanih od istog korena.

Na primer, ukoliko je sužen međupršljenski otvor između četvrtog slabinskog (L4) i petog slabinskog (L5) pršljena, uklješten je peti slabinski (lumbalni) koren. Javljaju se bol u nozi, sniženje senzibiliteta na unutrašnjoj strani stopala i oslabljen pokret stopala prema gore (pacijent ne može da hoda na peti).

Savremena dijagnostika podrazumeva primenu magnetne rezonance ili multislajsnog skenera.

Lečenje

Lečenje je u blažim slučajevima konzervativno i svodi se na lekove. Primenjuju se obični analgeticiNSAILanksiolitici i miorelaksansi (lekovi za opuštanje mišićnog spazma).

U težim slučajevima se primenjuje hirurško lečenje: proširivanje međupršljenskog otvora i oslobađanje korena (foraminotomija i radikularna dekompresija).

Оставите одговор

Ваша адреса е-поште неће бити објављена. Неопходна поља су означена *